Thuở ấy, khi tôi còn thơ bé thì điện dùng cho sinh hoạt chưa có, cả làng, tôi vẫn phải thắp đèn dầu để ăn cơm, sinh hoạt… Cái thứ ánh sáng leo lét, mờ mờ, vàng vọt ấy được thắp sáng bằng dầu hỏa, đã theo tôi suốt những năm tháng tuổi thơ nghèo khó. Không khí oi nồng, nóng đến chảy mồ hôi của mùa hè khiến ai cũng rất khó ngủ. Nhiều hôm đi nằm rồi, nóng quá, mẹ lại dậy dội nước giếng tắm ì ùm, và bao giờ cũng vậy, mẹ đều gọi tôi dậy tắm. Vậy mà chỉ được một lát là mồ hôi lại đổ. Lúc này chiếc quạt nan tre, quạt mo cau lại phe phẩy liên hồi.

Ảnh: Lưu Ngọc

Vì cái nóng của mùa hè khó chịu nên hầu như tối nào sau khi cơm tối và học bài xong là tôi lại xin phép bố, mẹ cho mang chiếu ra cánh đồng đầu làng để hóng mát. Gió đồng lồng lộng, thật dễ chịu. Không chỉ riêng bọn trẻ chúng tôi mang chiếu ra đồng hóng mát, mà rất nhiều người, từ thanh niên đến người già cũng ra đây để tránh cái nóng ngột ngạt ở nhà. Vui nhất là những đêm trăng sáng. Chúng tôi thường ngồi tán chuyện tếu táo với nhau. Có đứa mang theo bưởi, chuối, mít… để vừa hóng mát ngắm trăng, vừa ăn, nhiều bữa còn có cả làm nếp cốm. Những đêm hè ra đồng hóng mát và ngủ đồng có biết bao nhiêu trò đùa vui. Khi thì chơi chắt, chơi chuyền, lúc lại thi hát, thi kể chuyện vui, chuyện tiếu lâm… Khi các trò vui, thú tiêu khiển và cả những bữa “liên hoan” hoa quả, quà bánh kết thúc, thường là chúng tôi lăn ra ngủ. Có hôm, đến khi ánh mặt trời chiếu vào mắt, chúng tôi mới tỉnh dậy.

Dòng điện về tới làng quê khi tôi đã lớn khôn. Việc chống nóng đã có những chiếc quạt máy, máy lạnh. Cái thú ngủ đồng từ đấy cũng chẳng còn mấy ai duy trì nữa. Mỗi khi trở về thăm lại miền quê yêu dấu, tôi luôn nôn nao hoài niệm về những đêm ngủ ở đồng…

Nguyễn Gia